OBEZİTE CERRAHİSİ - Op. Dr. Murat Üstün (Genel cerrahi uzmanı)
Adres: Çevre Hastanesi Mecidiyeköy - İstanbul Türkiye
Danışmak için telefon: 0-552-4131143 / 0-212-6103132
E-mail: drmuratustun@gmail.com
Web sitesi: http://www.medicorium.com/
Bu yazı http://www.medicorium.com/ sitesindeki yazılardan kısaltılarak derlenmiştir.
BİR SAĞLIK PROBLEMİ OLARAK MORBİD OBEZİTE
Morbid obezite kavramı, yaşamı tehdit edebilecek başka hastalıklara yol açacak düzeyde aşırı kilolu olma durumunu ifade eder.
Eğer ideal kilonuzun iki katı iseniz, ya da 45 kilo fazlanız varsa morbid obez olarak değerlendirilebilirsiniz.
Morbid obezitenin belirlenmesinde sıkça kullanılan bir diğer tanımlama da BMİ (Body Mass İndex) ya da VKİ (Vücut Kitle İndeksi) olarak bilinen değerdir. Bu değer kilonuzun, boyunuzun karesine bölünmesi ile hesaplanır. Vücut Kitle İndeksinizi şu adreste hesaplayabilirsiniz:
https://www.mayoclinic.com/flash/agg/bmi.swf
Vücut kitle indeksi, vücut yağının yalnızca indirekt bir ölçümüdür. Bilimsel araştırmalarda vücut kompozisyonunun belirlenmesinde hidrodansitometri (sualtında ölçüm) ve dual-enerji x-ray absorbtiometri gibi daha doğru metodlar kullanılmaktadır. Bel ve kalça çevresi ölçümü ve dirsek arkasında cilt kalınlığının ölçülmesi de kullanılan fiziksel ölçüm metodlarıdır.
Vücut kitle indeksi epidemiyolojik çalışmalarda ve günlük hekimlik pratiğinde orta yaşlarda kadın ve erkekler için en sık kullanılan ölçümdür. Yağ kitlesi dansitometrisi ile % 90’ın üzerinde uyumludur. Oransal olarak daha az kas kitlesi bulunan yaşlı erişkinlerde kesin bir ölçüm metodu olarak kesinliği azalmaktadır. Vücut kitle indeksi bazen Quetelet İndex olarak da adlandırılır. Kas ve yağ dokularının ayrımını yapmamasına karşın, şahsın boyuna göre kilosunun ne olması gerektiğinin tahminlenmesinde çok yararlıdır.
Herhangi bir yandaş hastalığınız olmaması durumunda 40’ın üzerindeki değerler morbid obez olduğunuz anlamına gelirken, diabet, eklem rahatsızlıkları, hiperkolesterolemi veya hipertansiyon gibi ciddi yandaş hastalıkların varlığında, 35 ile 40 arasındaki değerler morbid obezite kabul edilmektedir.
Aşırı kilolu olma ya da obezitenin tanımı:
Artmış vücut yağını tahminlemede vücut kitle indeksi mükemmel bir ölçüm olmamakla birlikte, vücut kompozisyonu ölçümleri ile büyük uyumluluk gösteren ve en kolay hesaplanabilen metod olduğu için çok sık kullanılmaktadır. Normal sınırların üst limitlerinde de artmış sağlık riskleri olmakla beraber; Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Beslenme Dairesi ve Uluslararası Obezite toplulukları temelde aşağıdaki sınırlarda uzlaşmıştır:
| Kilo grubu tanımlaması | Vücut Kitle İndeksi |
| düşük kilo | 18.5 ve altı |
| normal | 18.5-24.9 |
| fazla kilo | 25.0 - 29.9 |
| obez | 30.0 - 39.9 |
| morbid obez | 40.0 ve üstü |
SORU-CEVAPLARLA GASTRİK BYPASS AMELİYATI
Fiziksel Durum düzelmektedir. Kan basıncı, kan şekeri ve solunum fonksiyonları düzelmektedir. Hastalar kendini daha enerjik hissetmekte, ağrı ve sızılar azalmakta, uyku düzeni normale dönmektedir.
Psikolojik Durum düzelmektedir. Depresyon azalmakta, kendine güven duygusu yerine gelmekte, içgörü normalleşmekte, sosyal beceriler düzelmekte, geleceğe daha güvenle ve gerçekçi bakış gelişmektedir.
Aile, gönül ilişkileri, arkadaşlarla ve iş arkadaşlarıyla olan ilişkiler olumlu yönde değişmektedir. Bu programa giren hastalar, kendi sağlık seçimlerini realistik olarak ortaya koymalıdırlar. Pek çok hasta depressif ve umutsuz hissettiğinden, kendi yaşamlarına en düşük düzeyde öncelik tanırlar. Tedavi sonrası hastalarda sıklıkla görülen bir değişim ise, kendileri hakkında bazen sevdiklerini mutsuz etse de, sağlıklı kararlar verebilmeyi öğrenmeleridir. Örneğin arkadaşları ile oturup bir şeyler atıştırmak dururken, egzersiz için onlardan ayrılmalıdırlar. Veya, onlar giderek çekici ve bağımsız hale geldikçe sevdiklerinde görülebilecek huzursuzluk veya kıskançlıkları göze almalıdırlar.
Beden Algısı: Hastalar bedenlerindeki değişiklikleri görme ve hissetmenin inanılmaz duygusunu yaşamaktadır. 50-60 kilo kaybetmek beden boyutunda, görünümde ve hatta giysi seçimlerinde müthiş değişikliklere yol açar, çekici ve seksi hissetme duygusunu yaşatır.
Normal beden algısını kabullenmek bazen obezite cerrahisi geçiren hastalarda major bir gelişme olmaktadır. Hayattaki en büyük idealleri birkaç beden küçük bir elbisenin içine sığmak olsa da, bazı hastalar bu duruma adapte olmak için biraz zamana ihtiyaç duyabilir. Bazıları kendilerini hala şiman hissetmeye devam edebilir veya kaybettikleri kiloları geri alma endişesi yaşayabilirler. Ancak, ne olursa olsun sonuçta yeni ve sağlıklı beden algıları çok daha konforlu ve güvenilir gelmektedir.
AYARLANABİLİR GASTRİK BAND VE GASTRİK BYPASS HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
GASTRİK BAND (MİDE KELEPÇESİ) Nİ İZLEYEN İLK 6 GÜN BESLENME
FAKAT:
Çok kuru veya çok lifli olmayan gıdaları tercih ediniz. Bu yüzden, başlangıçta en iyisi liften zengin gıdalardan (ıspanak, pırasa, marul), meyvelerin kabuklarından (elma, üzüm), lifli salatalardan, lifli ve kuru etlerden (tavuk, hindi), eritme peynirlerinden kaçınmaktır. Yenilmesi kolay gıdalara alıştıkça, diğer gıdaları da deneyebilirsiniz. Yeni gıdalara tolerans kişiden kişiye çok değişmektedir. Örneğin, tavuk etinin yenmesi bazı hastalar için imkansız iken, diğeri için kolay olabilmektedir.
Başlangıçta hangi gıdaları tolere edebildiğinizi test etmelisiniz. Bu sadece gıda çeşitleri için değil, miktarları ve lokma büyüklükleri için de geçerlidir. Herhangi bir gıda çeşidi iyice çiğnemenize rağmen kolay yutulamıyorsa, püre haline getirilmiş ya da iyice kıyılmış olarak tekrar denemelisiniz. Sonuçta, kendi limitlerinizi tanıyacak ve ayarlamayı öğreneceksiniz.
DİĞER ÖNERİLER:
8 ALTIN KURAL
Kesinlikle çok çok yavaş yemelisiniz. Bu kurala, ufak bir porsiyonu yemeniz 45 dakikanızı alsa da uyunuz.
Çok iyi çiğnemelisiniz.
Karbonatlı içecekler (soda, gazoz, cola) ve effervesan ilaçlar (Tylol hot, Calcium Sandoz vs..) kesinlikle yasaktır. Sıvıların içindeki gaz kabarcıkları midenizin küçük poşunu genişletir, böylece ikinci bir genişlemiş mide poşunuz olur ve gastrik bandınız yararsız hale gelir.
Su içmeyi öğün aralarında yapmalısınız. Aksi halde öğünlerde içeceğiniz su miktarı gıdanın hacmine eklenir ve küçük poşunuz için fazla gelebilir.
Gıdaları ağzınıza almadan önce küçük parçalara bölmelisiniz.
Lokmayı ağzınıza aldıktan sonra çok iyi çiğnemeli ve yavaş yutmalısınız. Çiğnemenizin yeterli olup olmadığını saptamak için dişlerinizi kontrol ettirmeyi unutmayınız.
Doygunluğun ilk sinyallerini aldığınızda yemeyi bırakmalısınız. Sadece bir kaşık bile fazla gelebilir ve kusabilirsiniz. (Veya bandın bulunduğu alanda ağrı hissedebilirsiniz, mide poşunuz genişleyebilir, bu durum genişlemiş ikincil bir mide poşunuz olmasını ve bandınızın işe yaramaz hale gelmesini doğurur.)
Yetenek ve tercihlerinize uygun olarak haftada iki kez çeşitli egzersizlere (yüzme, jimnastik, yürüme, dans gibi..) katılınız.
+1 ÇOK ÖNEMLİ KURAL: Eğer su dahil, hiçbir şeyi yutamıyorsanız acil olarak cerrahınızı arayınız!
Band sıkılaştırıldıktan sonra, yani cerrahiden sonra 2. ayda öneriler aynıdır fakat daha sıkıdır.
YETERSİZLİKLERDEN NASIL KORUNABİLİRSİNİZ?
NASIL YEMELİSİNİZ?
Optimal şartlarda kilo vereceksiniz.
Yetmezlikler oluşmadan sağlıklı kilo vereceksiniz.
Yeme zevkini almaya devam edeceksiniz.
Günde iki veya üç öğün yemeye gayret etmelisiniz. Her gün diğer gıda tipleri ile kombine olarak, temel besin gruplarından almalısınız. Özetle her şeyden ve küçük miktarlarda yemelisiniz. Hergün hayvansal proteinler (balık, yumurta, et, süt ürünleri), sebzeler, baklagiller (bezelye, fasulye, nohut, mercimek), meyveler ve karbonhidratlar (makarna, pilav, kurutulmuş sebzeler, patates, ekmek, tahıl ürünleri..), her öğünde yarım kaşık sıvı yağ ve her gün az miktarda tereyağ yemelisiniz.
Daima düşük yağlı pişirme metodlarını kullanınız. (Yapışmayan tavalar ve kaplar, buharla pişirme, düdüklü tencere, mikrodalga gibi..)
Yemek yeme bir zevk olarak devam etmelidir. Bu nedenle haftada iki veya üç kez (yağ ve/veya şeker anlamında) istediğinizi yiyebilirsiniz.
KİLO KAYBINIZI ENGELLEYECEK İKİ BÜYÜK HATA
Hata 1- Eğer yediğiniz her şeyi püre haline getirir ya da blenderdan geçirirseniz, gıdalar sıvı hale geleceğinden gastrik bandınız tarafından yavaşlatılmayacaktır. Bu durumda fazla kilo veremezsiniz.
Hata 2- Çok fazla dondurma, bal, çikolata sosu ve benzeri yağlı veya şekerli gıdalar alırsanız, bunlar da gastrik bandınız tarafından yavaşlatılamaz ve kilo kaybedemezsiniz.
BU GÜNLÜK ALIŞKANLIKLARI EDİNİN!
Hızlı yakılan şekerlerden kaçının: Sofra şekeri, bal, bonbonlar, karameller, çikolata, meyve konsantreleri, kompostolar, kekler, pastalar, bisküiler, meyve şurupları, meyveli yoğurtlar, kurutulmuş meyveler, fındık, fıstık, badem gibi çerezler, pudingler, dondurma, hazır meyve suları, tatlı alkollü içecekler.
Gizli Yağlardan Kaçının: Unlu mamüller, bisküiler, kekler, patlamış mısır, çikolata, cipsler, kızartılmış yiyecekler.
Açık Yağlardan Kaçının: Sıvı yağlar, mayonez, margarin, kremalar, katı yağlar, etsuları, avokado, siyah ve yeşil zeytin, kurutulmuş meyve ve çerezler (badem, fıstık, Hindistan cevizi..)
BİLİNMESİ GEREKEN GERÇEKLER
Cerrahi İçin Gereken Koşullar uygun olmalıdır
Hasta 18 ila 60 yaş arasında olmalıdır.
Vücut kitle indeksi 40’ın üzerinde olmalı veya 35 ve kiloyla ilişkili aşağıdaki sorunlardan biri olmalıdır: Hipertansiyon - Sleep apne - Diz ya da omurganın artriti - Diabet veya hiperkolesterolemi veya hipertrigliseridemi - Yıllarca uygulanan diyet ve zayıflama tedavilerinden sonra başarılı olunamamış olması.
NASIL İŞE YARIYOR?
Band laparoskopik olarak, yani kapalı yöntemle yerleştirilir ve midenin etrafında bir halka oluşturur.
Mideyi dar bir pasajla birleşen iki ayrı poşa ayırır. Bu durum, dar kısmı üstte olan aimetrik bir kum saatine benzer.
İlk poş dolduğunda siz de şiştiğinizi hissedersiniz.
Eğer gün boyu çikolata, dondurma, bal gibi yüksek kalorili yiyeceklerle beslenmez ve soda içmezseniz kilo kaybetmeye başlarsınız.
Eğer gerekirse bandınız sonradan ayarlanabilir. Bununla birlikte, ne kadar kilo kaybedeceğinizi ya da ne kadar sıkılmış bandı tolere edebileceğinizi önceden tahminlemek mümkün değildir.
UZUN VADEDE GASTRİK BAND
Band, gerekli ise yaşam boyu yerinde bırakılabilir. Bununla birlikte, bandın kilo kaybı fazının sonunda gevşetilmesi neredeyse kuraldır. Böylece, bandın mideye uyguladığı basınç azaltılır ve dilatasyon riski ortadan kaldırılır.
OPERASYONUN BAŞARILI OLMASI İÇİN
Yeme alışkanlıklarınızı değiştirmeniz olmazsa olmaz kuraldır. Alışmak zorunda olduğunuz üç yeme özelliği: yavaş yeme, gıdaları çok iyi çiğneme ve gazlı içeceklerden kaçınma, daima anımsanmalıdır.
Yaşam boyu periodik medikal hatta bazen psikolojik kontrollere gereksiniminiz olduğu fikrine alışın.
Gastrik bandın kilo kaybı için yardımcı olacağı, fakat tek başına istediğiniz kadar kilo vermenizde yeterli olmayabileceği fikrine alışın. Kilo kaybı, diyetsel ve cerrahi komplikasyonlar ve kişisel konforunuz arasında iyi bir dengenin sağlanacağı bir kiloda stabilize olmayı kabul etmelisiniz.
CERRAHİ SONRASI GERÇEKLER
15-21 gün arasında işinizden uzak kalacağınızı hesaplayın.
Cerrahi işlemden sonra işleme özel bir ağrı yoktur. Laparoskopi sırasında verilen gaza bağlı olarak bazen sağ omuz ağrısı, buna bağlı kramplar veya cihazın olduğu yerde ciltaltında hafif bir ağrı hissedilebilir.
Herhangi bir tekrarlayan kusma durumunu cerrahınız veya medikal dyetisyeninize bildiriniz. Bu durum bandın kaymasına yol açabilir.
Antienflamatuar ilaçları kullanmanız gerektiğinde ekstra önlemler alınız. Mide ağrısı hissetmeniz durumunda derhal ilacı kesin ve hekiminize danışınız.
Kilo kaybetme döneminin sonunda plastik cerrahi gerekli olabilir.
Gebelik durumunda, eğer kusma meydana gelirse bandın parsiyel olarak gevşetilmesi gerekebilir. Doğumdan sonra tekrar sıkılaştırılabilir. Kusma olmazsa band olduğu gibi bırakılabilir.
Belli gıdalarda yeme güçlüğü yaşıyorsanız pasajı hafifçe genişletmek için sıcak bir içecek içmeyi deneyebilirsiniz.
Öğünler arasında istediğiniz kadar su içebilirsiniz. Ancak bir kerede çok fazla içmekten, çok hızlı içmekten, gazlı ya da şekerli içeceklerden kaçınmalısınız.
Eğer kusuyorsanız bu şunların işareti olabilir:
Fazla yemişsinizdir
Çok hızlı yemişsinizdir
Yeterince uzun süre çiğnememişsinizdir
Büyük lokmalar yutmuşsunuzdur
Çok hızlı yutmuşsunuzdur
Yemekle beraber fazla sıvı içmişsinizdir
Her öğünde yiyebileceğiniz miktar genel durumunuza, stres düzeyinize veya zaman dilimine göre(sabah güç, akşam daha kolay gibi..) değişebilir.
Bununla birlikte, genellikle yemesi daha güç olan yiyecekler, sizi daha fazla tatmin edecek olanlardır.
Sık sık reflünüz oluyorsa cerrahınıza danışın, bandınızın gevşetilmesi gerekiyor olabilir.
Bandın sıkılaştırılmasını takip eden birkaç günde sadece sıvıları yutabilirsiniz. Ardından yarı sıvılar geçmeye başlar ve en sonunda normal gıdalara geçebilirsiniz. 8 altın kural hala geçerlidir.
Gıdaları yutmak her zamankinden daha zor oluyorsa farklı bir stres perioduna bağlı olabilir. Bu durum devam ederse bandınızın geçici olarak gevşetilmesi gerekebilir.
TARTIŞMA
Herhangi bir diyetetik ya da cerrahi komplikasyon yaşamadan, düzenli olarak ve mümkün olduğunca konforlu kilo vermelisiniz. Bu nedenle herhangi bir sorunla karşılaşırsanız cerrahınız ya da diyetisyeninizle bağlantı kurunuz. Her şey yolunda olsa bile, kilo verme periodunda her altı ayda bir, herhangi bir besinsel yetersizlik ya da komplikasyon olmadığından emin olmak üzere diyetisyeninizle görüşmelisiniz.
CENTRE DE NUTRITION DE LA SAUVEGARDE yayınından, Op. Dr. Murat Üstün tarafından çevrilmiştir.
Op. Dr. Murat Üstün ün web sitesi olan http://www.medicorium.com/ sitesinden Op. Dr. Murat Üstün ün izni ile alınmıştır.
Daha geniş bilgi için http://www.medicorium.com/ sitesine bakınız.
Bu sayfadaki yazıların son güncelleme tarihi: 21.02.2007